Kurrenta – szybki kurs czytania starego niemieckiego pisma

W trzecim wpisie z cyklu “Język i genealogia” nauczysz się podstaw czytania kurrenty. Kurrenta to historyczne niemieckie pismo odręczne. Jej znajomość jest nieoceniona dla każdego kto ma do czynienia z historycznymi dokumentami. Ten wpis służy do nauki, dlatego zarezerwuj sobie minimum 1-2 godziny na uważne przestudiowanie liter i zadań, a gwarantuję ci, że twoja kompetencja czytania wzniesie się na zupełnie inny poziom. Do dzieła!

To aktualnie jedyny taki kurs dostępny kompletnie za darmo po polsku, o którym wiem. Spędziłam nad nim wiele czasu i udostępniam go, aby każdy z Was zyskał możliwość przeczytania historii swoich rodzin czy historii swoich regionów. Będzie mi miło jeśli polecisz go innym, którym może się przydać.

Uwaga! W cyklu “Język i genealogia” przybliżam stare niemieckie pismo. Chcesz rozumieć niemieckojęzyczne dokumenty i skany z archiwów sprzed 100 lat? Kiedyś też miałam z nimi problem, dlatego korzystając z okresu pandemii, tworzę cykl tutoriali do nauki! Kurrenta przyda się każdemu kto interesuje się historią, genealogią, nie koniecznie zna dobrze niemiecki, ale potrzebuje transkrypcji tekstów, które można przetłumaczyć potem ze słownikiem.

W tej serii możesz też przeczytać:

W podręcznikach na które natrafiłam nauka liter podąża tropem nauki pisania (tzw. metoda genetyczna), czyli uczysz się liter od tych najbardziej podobnych do siebie i najprostszych do napisania do trudniejszych. Według mnie to podejście jest nieprzydatne w szybkiej nauce czytania.

W tym wpisie proponuję analityczną metodę nauki, czyli taką, która w której kurrenta jak traktowana trochę jak sudoku – pomoże szybciej ustalić co to za litera za pomocą prostego schematu. Zwracam też uwagę na podobne i różne litery, tak aby można uczyć się i bazować na znajomości pisma łacińskiego, którą już masz.

Jak pracować z poniższym tutorialem?

Kurrenta Metoda 1

Możesz przeczytać ten tutorial od A do Z, a każdą omówioną literę studiować krótko na przygotowanych przeze mnie przykładach i na podstawie wzornika. To mało skuteczna metoda, ale dobra na początek – na “pierwsze czytanie”.

Kurrenta Metoda 2

Przejdź od razu do tej metody lub zastosują ją “przy drugim czytaniu”.

Czytaj ten tutorial. Dalej znajdziesz przykładowe teksty do pracy. Weź kartkę papieru i spróbuj transliterować wybrany przez siebie tekst oraz czytać jednocześnie mój kurs. Na końcu znajdziesz linki do odpowiedzi, nie zaglądaj tam przed ukończeniem swojej transkrypcji! Ustalaj słowa jak w krzyżówce: licz ilość liter i wpisuj te, które już rozpoznajesz. Zostawiaj miejsce na litery, których nie znasz. Zachowaj tę samą liczbę wyrazów w wierszu, zaczynaj od nowego wiersza, tak jak w oryginalnym tekście wtedy, kiedy robi to autor. Czytaj dalej mój kurs, by nauczyć się nowych nieznanych liter i uzupełnić te, które brakują. W omówieniu liter dodałam zdjęcia ciekawszych zapisów z tekstów, które podałam jako przykłady do pracy. Jeśli będziesz bacznie czytać znajdziesz podpowiedzi do rozwiązań w tekście.

Uwaga! To tutorial dla początkujących czyli wybrałam 2 czytelnie napisane teksty, w których również pojawiają się łacińskie litery.

Warto wiedzieć zanim zaczniesz – kurrenta i liniatura!

Wyobraź sobie, że ktoś znajomy poprosił cię o odczytanie dokumentu z czasu wojny. Na pierwszy rzut oka rozpoznajesz, że to kurrenta – cyfry, może jakieś litery wyglądające podobnie a potem? Otwierasz szablon i zaczynasz porównywać litery z szablonem. Po pewnym czasie zauważasz, że albo ten szablon wyjątkowo ładny albo to pismo wyjątkowo nieczytelne, bo masz problem by odróżnić jedną literę od drugiej. Czy to jest m czy n a może e? Czy widzisz tutaj a czy może g? Posiadanie szablonu to jedno, lecz charakter pisma piszącego to ta nieprzewidywalna zmienna, którą trzeba wziąć pod uwagę.

Zanim przejdę do omawiania konkretnych liter, to bardzo ważne, by uświadomić sobie istnienie proporcji w literach, ponieważ ta wiedza znacznie ułatwia odcyfrowanie tekstu niezależnie od charakteru pisma jego autora. Kurrenta stosuje liniaturę. W tym kroju pisma litery mieszczą się między czterema liniami: linia górna, linia środkowa, linia bazowa oraz linia dolna. Są one ustawione względem siebie w proporcji 2:1:2 (czyli odległość między linią górną i środkową jest dwa razy większa niż odległość między środkową i bazową). Aż 11 z 28 liter mieści się między linią środkową oraz bazową, w tym ani jedna wielka. To bardzo ważne spostrzeżenie, które przydaje się przy odcyfrowywaniu tekstów. Wielkość litery, czyli stwierdzenie między którymi z 4 linii litera się mieści stanowi bardzo istotną wskazówkę i ogranicza liczbę możliwych liter do wyboru.

Powyżej przykład litery a oraz c, które mieszczą się pomiędzy linią środkową (czerwoną), a bazową (niebieska).

KurrentaLinia bazowa (powyżej – niebieska) to linia na której “stoi” większość liter. Gdy piszesz w “zeszycie w linie” to właśnie ta wydrukowana linia jest linią bazową na której opierają się litery. W kurrencie potrzebna jest jednak jeszcze linia środkowa. Linie bazowe i środkowa określają maksymalną wysokość aż 11 małych liter, konkretnie tych z brzuszkami (a,o) i krótkimi haczykami typowymi dla tego kroju (i, m, n itd.). Pozostałe małe litery mieszczą się w tej odległości oraz dodatkowo “wystają” w górę i/lub w dół. 6 małych liter “wystaje” do dołu, 6 małych liter “wystaje” do góry oraz 5 małych liter “wystaje” zarówno w górę jak i w dół.

W przypadku wielkich liter sytuacja jest nieco trudniejsza – trzeba rozróżnić między tylko dwoma kategoriami liter: literami wystającymi w kierunku górnej linii albo tymi, które rozciągają się na wysokość całej linijki. Tym samym potencjalnie więcej liter możemy pomylić.

“haczyk” i “laski”

Charakterystyczną cecha tego kroju jest tzw. “haczyk”.

Powyżej przykład “haczykowatości” liter i oraz m. Tzw. “haczyk” to kształt podstawowy tego kroju.

W szkolnych podręcznikach z ok 1900 roku wszystkie litery są pochylane pod kątem 55 stopni, lecz użytkownicy pisma często pochylali je nawet bardziej. Wiązało się to z używaniem stalówek, które łatwiej suną po papierze właśnie pod tym kątem. Manewrowanie stalówką po linii prostej jest również dużo łatwiejsze dla niewprawnej ręki niż rysowanie owali. “Haczyki” między liniami bazową i środkową sprawiają, że wiele liter jest niezwykle do siebie podobnych i gdyby “odciąć” im górę i dół poza tymi liniami, tekst byłby praktycznie nie do odczytania.

Po lewej stronie tekst z “obciętą” częścią nad linią środkową i pod linia bazową. Po prawej oryginał. Jak widać, lewej części kompletnie nie da się odczytać. W środkowej wysokości większość liter wygląda bardzo podobnie. Źródło: adfontes.ush.ch

W wielkich literach mamy do czynienia z dużą ilością ozdobnych zaokrągleń. W różnych tekstach mogą być bardziej lub mniej wyraziste. Po pewnym czasie zaczniesz odróżniać, która część litery ją definiuje w odróżnialny dla czytelnika sposób (zwykle są to długie laski), a która jest tylko ozdobnym brzuchatym esemfloresem.

Kurrenta – teksty do pierwszych ćwiczeń

Na początek proponuję dwa teksty po niemiecku. Wybierz jeden z nich i odcyfruj go z pomocą wzorników i wskazówek z tego wpisu. Nauczysz się przy okazji wielu liter. Weź kartkę papieru, stosuj takie same wiersze jak autor tekstu, licz litery w słowie i wpisuj te które wydaje ci się, że znasz. Jeśli znasz niemiecki, spróbuj przeczytać dane zdanie gdy skończysz, jeśli nie znasz – upewnij się, że dobrze sprawdziłeś każdą literę dwa razy i spróbuj wrzucić przepisane zdanie do Google translate.

Kurrenta – Tekst 1 (z rozwiązaniem)

Link to tekst z od razu widocznym rozwiązaniem, choć pismo odręczne może być miejscami dość nieczytelne. W tekście opisano pogodę w 1896 roku, oryginał znajduje się w Archiwum Państwowym w Monachium. Po najechaniu myszką podświetli się linijka po lewej stronie i po prawej stronie jej transkrypcja. Próbuj najpierw samodzielnie odczytać słowo a potem porównuj z transkrypcją. Czytaj ten wpis i szukaj przykładów liter w tym tekście.

Kurrenta – Tekst 2 (fragmenty, rozwiązanie na końcu)

Rozwiązanie podaję na końcu. Tekst choć dłuższy, jest pisany wyraźniejszą czcionką i może być łatwiejszy. Jest to list z 1911 napisany z Palermo przez obywatela St. Gallen (Szwajcaria) do władz tego miasta. Dziękuje on w nim za zaproszenie na udział w obchodach stulecia Waisenhaus (domu dziecka), na które niestety nie może przybyć. (Źródło: Stadtarchiv St.Gallen, OGA, Seckelamt, Tr. VI, Nr. 58a.) Przeczytajmy dwa fragmenty:

Link do powiększenia
Link do powiększenia.
Linki zawierają możliwość bezpośredniego pisania i sprawdzenia transkrypcji na stronie. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by zrobić to poza tym programem. Wybór zostawiam czytelnikowi.
Cały tekst. Zrodlo: adfontes.uzh.ch

Wzornik – kurrenta z 1900

W tym tutorialu skupię się na podstawowych kształtach kurrenty z 1900 roku, używanej także w czasie wojny.

Gotowy wzornik do pobrania

Małe litery – środkowa wysokość

Minuskuły, czyli małe litery, które mieszczą się miedzy linia bazową oraz linią środkową można podzielić na te, które przy odrobinie wyobraźni przypominają litery łacińskie i te które nie przypominają ich w ogóle.

Podobne do polskich: a, i, m, n, o, u

To grupa liter, które można jakoś rozpoznać. Zwróć uwagę na podobieństwo m, n oraz i do siebie nawzajem – oto kwintesencja “haczykowatości”. Jeśli te litery stoją wszystkie obok siebie mamy karkołomne zadanie. W tekstach szukaj wówczas kropki nad i albo subtelnej przerwy między m i n. Wprawne oko jest w stanie je wychwycić. Ponieważ n oraz u wyglądałyby identycznie, nad u pojawia się dodatkowy znak najczęściej rodzaj haczyka lub nawet kółka.

Nie podobne: e, r, w, v

Z tymi literkami jest już nieco trudniej. Szczególnie wiele problemów sprawia litera e. Przeszła ona bardzo intensywną ewolucję przez wieki, aż zaczęła przypominać do złudzenia literę n. Kluczem do rozróżnienia jest rodzaj łączenia. Druga laska litery e jest napisana z oderwaniem ręki, delikatnie bliżej niż w n. Litera n pisana jest jedną ciągłą kreską z subtelnie większym odstępem.

Jak rozróżnić nowe litery? n oraz e odróżnia odległość lasek (czerwona strzałka). r oraz w odróżnia sposób łączenia, v składa się ze znanych kształtów (łatwo pomylić ze zbitką iw , lecz tutaj oczywiście nie będzie kropki lub uw, lecz nad u najczęściej znajdzie się jakiś haczyk).

Kurrenta – Małe litery z ogonkami u dołu

Poniższa grupa liter wychodzi poza linię bazową i środkową. Zatem jeśli w transkrybowanym tekście pojawia się wydłużona dolna kreska przy małej literze, mamy do wyboru jedną z poniższych 6 liter.

Podobne: g, p, q

Niektórzy mają spory problem z odróżnieniem g od a. Obie są bardzo podobne, a kłopot sprawia pionowa laska w tych literach, która stoi w odstępie od brzuszka. Po polsku ta laska jest praktycznie przyklejona do brzuszka, lecz w potoczystym piśmie ta odległość potrafi być tak duża, że niektórzy błędnie interpretują g jako o-j lub c-j . Taka kombinacja liter praktycznie nie występują w języku niemieckim, dlatego zawsze będzie chodzić o jedną literę g, a nie dwie inne.

Litera p ma kilka wariantów, które widać na zdjęciach poniżej, lecz zawsze mieści się w tej samej wysokości.

Litera q ma wariant z brzuszkiem po prawej stronie lub z kreską taką jak po polsku. Można zapamiętać, że to takie g, ale z brzuszkiem po odwrotnej stronie, ponadto q pojawia się rzadko – jedynie w słowach obcego pochodzenia.

Porównaj dwa słowa zawierające g zaznaczone na niebiesko: “Zange” oraz “guten” (tekst: “Mache einen guten(…)” . Mimo, że litera może przypominać Polakom a lub y jest ona identyczna jak we wzorniku.
“gut nach putzen” – p przypomina nieco g
“Puppe” – kolejny wariant małego p
“persönlich” – na początku litera p, zwróćmy też uwagę na zdecydowaną różnicę między e oraz n
Niepodobne: x,y, z

Litera x oraz y występuje w niemieckim jedynie w słowach obcego pochodzenia, toteż trudno jej oczekiwać w imionach, czasami może pojawić się w polskich nazwiskach. Może mylić się z literą r oraz w, lecz dolny ogonek w zdecydowany sposób odróżnia ją od nich.

Litera x przypomina raczej p z brzuszkiem po odwrotnej stronie, również występuje bardzo rzadko w tekstach niemieckich.

Kurrenta – Małe litery wystające do góry

Jeżeli w tekście napotykamy na małą literę wydłużoną do góry, ale nie w dół, najpewniej chodzi o jedną z poniższych 6 liter.

Podobne: b, l, t

Litery b oraz l są identyczne jak w polskim, choć zdarza się, że pętelka przy b jest tak słabo widoczna, że te dwie litery sa mylone.

Pewien kłopot sprawia t. Pamiętajmy, że t jest literą wybitnie kanciasto-haczykowatą, a kreseczka znajduje się dokładnie w połowie między linią bazową a środkową. Jeśli widzimy tam jakiś brzuszek, albo to przecięcie jest gdzieś wyżej, zwykle chodzi o jakąś inną literę (na przykład k).

Niepodobne: d, k, s

Litera d to taka łódka z żaglem, jeśli jest napisana w rozwlekły sposób czasem myli się ją z innymi literami. Trzeba pamiętać o jej łagodnej i kształtnej owalności, która pozwala odróżnić ją od bardziej “haczykowatych” liter.

Litera k nie myli się z wielkim R, ponieważ występuje w środku wyrazów, lecz dużo osób bierze ją za t. Pamiętaj, że t w przeciwieństwie do języka polskiego nigdy nie ma brzuszka, za to k zawsze go ma.

Jeden z wariantów litery s jest pisany tak jak niektórzy piszą po polsku b, lecz ogonek u góry jest niezbędny Nie mylić z d! Ta wersja litery s, to tzw. “s końcowe” – występuje tylko na końcu wyrazów i na końcu sylab słów, które mogłyby istnieć oddzielnie. Nigdy nie będzie użyta na początku słowa ani sylaby (więcej na temat różnych niemieckich “s” przeczytać w tekście na temat frakury tutaj).

Litery d i s występują w rodzajnikach przed rzeczownikami np. der, die, das, des, diesem, dieses etc. . Ta wysoka częstotliwość ich występowania w tekstach sprawia, że opłaca się dobrze się ich nauczyć.

“an den”
“auf die”
“des”

Kurrenta – Małe litery wystające i w górę i w dół

Te litery powinny sprawiać najmniej problemu, ponieważ są największe. Niestety tak nie jest. s oraz h występują bardzo często w niemieckim, zwłaszcza w ligaturach, czyli zbitkach liter – na przykład sch, st, tsch.

Podobne: f, j, ß (czyli “ss”)

Nie sposób je pomylić. Czasami ß można mylnie wziąć za tz, jednak tz będzie miało ogonek z brzuszkiem na dole, a pierwsza laska będzie dużo krótsza, podczas gdy ß ma po prostu bardzo długą laskę i brak ogonka.

Niepodobne: s, h

Te litery bardzo często się mylą. Istotna różnica, wariant s widoczny tutaj nie ma żadnych brzuszków jest wybitnie prosty i “haczykowaty”, nie ma żadnych przecinających go kresek. Z tego powodu nie może to być h, które te brzuszki ma, ani t, które jest zdecydowanie krótsze (nie wystaje w dół) oraz posiada poziomą kreseczke tuż nad linią bazową.

Ten wariant s występuje w środku wyrazów, bardzo często widzimy je w zbitkach liter sch, st oraz sp. W przypadku st można łatwo zauważyć podobieństwo tych dwóch liter i to co istotnie je odróżnia – długość.

Małe litery ze znaczkami nad nimi

Ta grupa literek jest wyjątkowo prosta w identyfikacji.

Umlauty: ä, ü, ö

Trudno pomylić z czymś innym. Czasami kropki umlautu potrafią wylądować nad literą obok, lecz nadal w transkrypcji powinny pojawić się nad odpowiednią literą a,u lub o. W przypadku umlautu nad litera zawsze pojawią się kreski.

u, mm, nn

Kreska nad m lub nad n podwaja tę literę np. w słowie Sommer, kommen, można napisać jedno m z kreską i oznacza ona dokładnie to samo. Nad u zawsze stawia się jakiś “znaczek”, ponieważ “haczykowatość” tej litery sprawia, że jest praktycznie nie do odróżnienia od n, e oraz często używanych w niemieckim dyftongów ei, eu oraz sylab en, in . Jeśli widzisz “same haczyki” dodatkowy znak nad u często rozwiązuje problem. W zależności od osoby stawiano nad u albo jakąś pospieszną kreskę, albo delikatną “łódeczkę” albo nawet zamaszyste kółko.

“Minimum” – zwróć uwagę na kółko nad u.
“genom(m)enen Ablesungen” – przykład m z kreską, które zastępuje mm. W drugim słowie, małe kółeczko nad u, które odróżnia je od n.

Kurrenta – Małe litery które często się mylą

Przestudiujmy jeszcze raz szczególnie problematyczne litery:

b, l

Ponieważ b ma niedomykany brzuszek czasami nie wiadomo czy to jest łączenie litery l czy niewyraźne b. Trzeba spojrzeć dwa razy i ustalić – jest brzuszek, czy nie. Warto porównać jak te litery są pisane w innych słowach.

m,n,e, i, c, u – wszystkie haczykowate litery

Sprawa z u jest prosta – musi być nad nim jakiś znaczek (kreska, kółko itp.), podobnie z i – będzie nad nim kropka. W przypadku m i n zwracamy uwagę na delikatne “spacje” (zwiększenie odległości) między tymi literami. Wprawne oko może je dojrzeć. Sprawa z n i e jest trochę trudniejsza. Litera n jest pisana jedną linią, podczas gdy w e druga laska powinna być postawiona nieco bliżej oraz z oderwaniem ręki. Czasami obie te litery wyglądają jak “zbitka haczyków” i faktycznie jest wiele słów, w których te litery występują razem (popularne zbitki to in, en, em, eu, ei, nein). W przypadku takich słów warto szukać subtelnych odstępów między literami lub porównywać ich zapis w innych słowach.

Litera i – uwaga, kropka nad i może pojawić się nad literą obok, ale wciąż dotyczy i. Z kolei c występuje najczęściej przed h oraz k. Jeśli za c nie stoi żadna z tych liter, jest to najpewniej jakieś słowo obcego pochodzenia (może polskie?) i wówczas często c dostanie delikatny haczyk na wysokości linii środkowej, który sprawia, że zaczyna przypominać trochę kanciate “nasze” c.

t, s, h, f

Te litery są bardzo często ze sobą mylone, dlatego ustalenie położenia na linii może pomóc. Trzymajmy się zasad: s i t są kanciaste – nie mają brzuszków, f i h mają brzuszki, t zaczyna się od linii bazowej – nie niżej. W przypadku f i h już jest łatwiej, f bardziej przypomina polskie, nie będzie mieć na dole brzuszka.

“sind durch” – zwróć uwagę na literę s oraz h
“wohlthätigen” – wyjątkowo myląca choć przecież wyraźna zbitka “th”, która może przypominać typowe dla niemieckiego “st”. Z błędu wyprowadzi długość litery – t – mimo braku kreski, jest znacznie krótsze.
a, o, g, p, q

To dość czytelne litery, chyba, że są napisane szeroko w bardzo rozwlekły sposób. o oraz a nie są literami, które się u góry domyka. Z tego powodu czasami nie wiadomo czy właśnie skończyła się litera o i zaczęła kolejna, czy może tak wygląda g. Gdy nie wiesz gdzie litera kończy się a gdzie zaczyna, porównaj je z zapisem w innych słowach. Spróbuj ustalić dokładne granice litery. Jeśli nadal masz z tym problem, zidentyfikuj litery, które pasują wysokością. Wybieraj spośród opcji które “mogą mieć sens”, eliminuj mało prawdopodobne litery lub zbitki liter. Litery g, q i p rozpoznasz je po brzuszku. Litera q występuje tylko w słowach obcego pochodzenia, a więc rzadko, toteż gdy masz wątpliwość można założyć, że to “raczej” p.

e, r, w, v, y

Te litery – oprócz e – bazują na podstawowym kształcie, który przypomina pisane przez niektórych z nas w. Istotne jest, co znajduje się dookoła tej litery, zwracaj uwagę na krągłości towarzyszących kresek. W przypadku y jest łatwo ponieważ wystaje w dół. Jeśli zastanawiasz się czy widzisz iv czy w to raczej będzie w (chyba, że tekst jest po angielsku). Jeśli jednak nie wiesz czy chodzi o r czy o e, warto powiększyć dokument. Spróbuj porównać te litery w innych słowach i dopiero rozstrzygnąć, o jaką literę może chodzić.

“hochverehrten” – przykład zastosowania e, v oraz r w jednym słowie.

Gratulacje! Umiesz już małe litery!

Mam nadzieję, że udało Ci się dobrnąć do tego miejsca. Jeśli tak, gratuluję, udało ci się już wiele osiągnąć. Nie spoczywaj na laurach, przez nami jeszcze wielkie litery, jednak największa praca w nauce czytania już za tobą. Oby tak dalej!

Kurrenta – Wielkie litery

Wielkie litery sprawiają sporo problemów. Z uwagi na ich ozdobność często trudno dopatrzyć się podobieństwa do alfabetu łacińskiego, choć pojawiają się przecież na każdym kroku! W języku niemieckim znajdują się na początku każdego rzeczownika oraz wszystkich nazw własnych.

Niestety wykazują one bardzo dużą różnorodność w zależności od charakteru pisma piszącego. Warto porównywać konkretną literę w innych słowach, aby upewnić się co do konkretnego zapisu.

Oprócz standardowego wzornika, w odcyfrowaniu może przydać sie także wzornik wariantów. Źródło: www.adfontes.uzh.ch

Jak je odróżnić od małych liter?

Wielkie litery zajmują dużo miejsca. Każda wielka litera ma swoją górną krawędź w okolicy górnej linii. Kończy się albo na linii bazowej, albo na dolnej. Nie ma liter, które nie wystawałyby powyżej linii środkowej. Jak sama nazwa mówi te litery są naprawdę dużo większe.

Kurrenta – Wielkie litery z długim dołem

W grupie liter pisanych przez wszystkie linie znajduje się ich 7.

Podobne: J i P

W miarę podobne do tego co znamy są tylko dwie. J oraz P. Pamiętaj, że P ma naprawdę długą tę laskę przez co łatwo je odróżnić. Cała reszta wielkich liter z ogonkami jest już niestety trochę trudniejsza.

Niepodobne: E, G, H, Y, Z

G, Z, Y już znasz – wyglądają tak jak g, z, y tylko w powiększeniu.

E przypomina mi nieco F, lecz F jest krótsze, opiera się o linię bazową, a E wystaje do dołu. E w odróżnieniu od J ma też brzuszek po prawej stronie. Pewną trudność sprawia H. Jego prosta wersja wygląda tak jak h, lecz w bardziej ozdobnikowej wersji ma sporo zaokrągleń oraz dolny ogonek. Istnieje również wariant, który przypomina znane nam H. W przypadku wątpliwości warto zajrzeć do wzornika wariantów lub porównać z innymi słowami, jeśli się takie pojawiają.

“Endesunterzeichneter” – wielkia litera E zdecydowanie obejmuje całą wysokość linii.
“Gefühlen” – wielka litera G przypomina nieco A, lecz pamiętajmy o ogonku i różnicy w wysokości!

Kurrenta – Wielkie litery na linii bazowej

Większość wielkich liter znajduje się w tej kategorii. Mimo to, przestudiujemy je pod kątem podobieństw do siebie nawzajem oraz sposobów na rozróżnienie ich od siebie.

A, U, O

Różnicę między A i U stanowi większa owalność litery A. O oczywiście nie ma obok swojego owalu wysokiej laski typowej dla A oraz U. Nie istnieje też żadna mała litera, która by taką wysoką laskę przypominała. No .. może oprócz s, lecz w języku niemieckim trudno o słowa rozpoczynające się na “Os-“. Dlatego w razie wątpliwości, raczej chodzi o A.

L, C, B

W szybkim piśmie często nie do odróżnienia, wytęż wzrok i poszukaj brzuszka w B na wysokości linii środkowej. Litera L będzie mieć raczej proste dość haczykowate łączenie, bez krągłości. Litery C i L należy rozróżniać za pomocą górnej linii i poszukać załamania, którego w L nie będzie. Przy okazji warto pamiętać, że C pojawia się najczęściej przed h, dlatego druga litera może pomóc w odczytaniu słowa.

“Die Barometerangabe” – to słowo udowadnia, że odróżnienie L od B może sprawić pewna trudność.
K, R, B

Choć obie litery są podobne, R zdecydowanie wygląda jak znane nam R podczas gdy K wydaje się nieco “dziwne”. W razie wątpliwości upewniamy się, czy w literze znajduje się “daszek” typowy dla K. Czasami K może wygladać podobnie do B, lecz świadczy to o wyjątkowej nieczytelności charakteru pisma. Dobrze wtedy porównać te litery z innymi słowami w tekście.

M, N

Wyjątkowo ozdobne litery. Jeśli się przyjrzeć pionowym laskom, zaczną nawet nieco przypominać łacińskie.

V, W

Litery również o wyjątkowym potencjale zdobienniczym. Spośród zamaszystych zaokrągleń należy wyszczególnić liczbę pionowych lasek. Czasami mogą się one pomylić z Y, lecz Y ma wystający ogonek, którego tym literom brakuje.

“Wirkung des Windes” – piękny przykład zamaszystości litery W.
S, X, I

Niedbale pisane S może pomylić się z jakąś inną prostą literą na przykład z I. Warto przeanalizować wówczas pracę ręki piszącego, długość litery oraz wielkość i miejsce przecięcia się brzuszka. X będzie napisany za pomocą dwóch oddzielnych kresek, I oraz S za pomocą jednej. W przypadku S inna będzie symetria litery przy linii górnej. Dodajmy, X występuje bardzo rzadko w niemieckim na początku słów.

“Seele”
I, T, F

Litery T i F można czasami pomylić z I gdy są niewyraźnie napisane. Trzeba wówczas poszukać poziomej kreski na wysokości linii środkowej. W przypadku wątpliwości między T a F trzeba porównywać te litery w innych słowach.

“Im” – przykład, że czasami I może jednak wyglądać jak J.
D

Wygląda tak jak małe d tylko nieco bardziej zamaszyste.

Gratulacje, znasz już wszystkie litery kurrenty!

Domyślam się, że przestudiowanie wszystkich tych liter kosztowało cię trochę wysiłku! Mam nadzieję, że się opłaciło! Daj znać jak ci poszło i które litery szczególnie ci się mylą.

Wymyślenie i przygotowanie tego tutorialu zajęło mi wiele godzin. Będzie mi miło jeśli zostawisz komentarz albo podzielisz się tym tekstem z osobami, które mogą uznać go za wartościowy.

Zachęcam Cię do próbowania swoich sił i ćwiczenia czytania, kiedy tylko się da! Na efekty, nie trzeba długo czekać.

Rozwiązanie

Odpowiedź – transkrypcja fragmentów listu z Palermo

[ Palermo, den 24. Octobre 1911 ]
An den hochverehrten Verwaltungsrath
der Bürgergemeinde St. Gallen!
Endesunterzeichneter erhielt kurz vor
seiner Abreise nach Palermo die Ein-
ladungskarte auf die hundertjährige
Jubiläumsfeier des städtischen Waisen-
hauses und thut es ihm herzlich leid,
daß es ihm nicht vergönt ist, persönlich
daran theilnehmen zu können.

Im geistige
Fühlen und Schauen bin ich aber doch mit
ganzer Seele dabei und drängt es mich
meinen Gefühlen der Dankbarkeit und der
Endesunterzeichneter erhielt kurz vor
seiner Abreise nach Palermo die Ein-
ladungskarte auf die hundertjährige
Jubiläumsfeier des städtischen Waisen-
hauses und thut es ihm herzlich leid,
daß es ihm nicht vergönt ist, persönlich
daran theilnehmen zu können.

Źródła

  1. Liniatura z literami do wydrukowania wykorzystana do próbek liter tutaj.
  2. Wzornik liter www.kurrentschrift.net
  3. Trening AdFontes z listem z Palermo można znaleźć więcej ćwiczeń tego rodzaju (strona po niemiecku).

Linki

Jeśli udało Ci się dobrnąć do tego miejsca, zdecydowanie gratuluję! Nie poddawaj się, mam nadzieję, że to dopiero początek twojej przygody z pismem historycznym. W następnych wpisach znajdziesz ćwiczenia do tego kursu. Trzymam kciuki, oby tak dalej!

5 2 votes
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
1 Komentarz
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments

[…] zgonu z końca XIX wieku! Podobnie jak poprzednie dwa wpisy – ten wpis to ćwiczenie do mojego kursu czytania kurrenty oraz mini-kursu czytania fraktury. Pierwszy tekst będzie łatwy, drugi nieco starszy i trudniejszy […]

1
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x
google-site-verification=qwQVBgqg8p63KOd5L3FcDx2YsUcQnmVx58V6T6zEQh4